محمد حسن خان اعتماد السلطنه

437

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

داده شده بود و مسعود ميرزا دومين ظل السلطان قاجاريه است . لقب اول او يمين الدوله بوده است . رقيب او در حكومت شرعى آقا نجفى بود كه در اصفهان رياست مطلقه داشت . نايب السلطنه ، كامران ميرزا ( ص 34 - ص 11 چاپ اول ) كامران ميرزا سومين پسر زنده‌ماندهء ناصر الدين شاه است كه از طرف مادر نوهء محمد تقى خان معمارباشى بود و چون به حد رشد رسيد سرور الدوله دختر سلطانمراد - ميرزا حسام السلطنه را به زنى به او دادند و او را حكومت طهران كردند . در سال 1297 به وزارت جنگ منصوب شد و تا پايان عهد پدر اين سمت را داشت . در سفر آخر ناصر الدين شاه به اروپا او نيابت سلطنت را به عهده داشت و به مناسبت منصب وزارت جنگ او را « اميركبير » هم مىخواندند . در اين سمت امور مربوط به قورخانه و تفنگ‌سازى و فشنگ‌سازى هم با او بود ولى از نظر قواى روحى با اين سمتى كه داشت مناسبتى نداشت . مورخ الدولهء سپهر شرحى از او در كتاب خود آورده است كه حاكى از ضعف نفس بسيار است . كامران ميرزا علاوه بر وزارت جنگ حكمرانى طهران و مازندران و ساوه و كاشان را نيز داشت و تقريبا از نظر اجرائى همه‌كارهء پيشگاه سلطنت بود . عمارت « اميريه » را به نام خود و عمارت « منيريه » را به نام مادرش منير السلطنه بنا نهاد و اين هردو عمارت در خيابان اميريه و منيريه است . باغى نيز در شميران ساخت كه به نام « كامرانيه » معروف است و باغى هم در شمال شهر در محلهء فيشرآباد و نام اين محله از اسم گلكار اطريشى شاهزاده آمده است . خانهء اصلى شاهزاده وصل به اندرون شاهى بود كه بناى بيرونى آن « عمارت خورشيد » ناميده مىشود و بناى اندرونى « سروستان » . كامران ميرزا از زنان متعدد خود جمعا بيست و سه فرزند پيدا كرد كه از آن جمله بودند ملكهء جهان همسر محمد على شاه و مادر احمد شاه و فتحعلى ميرزا كه در دو سالگى امير توپخانهء ايران شد و در پنج سالگى درگذشت . صاحب ترجمه در اواخر عمر مبتلا به نقرس شد و سرانجام در سال 1308 شمسى - در 76 سالگى درگذشت و در قم مدفون گشت . ( يغما ، سال 8 ش 11 ، 522 - 527 ) . سالار السلطنه ، نصرة الدين ميرزا ( ص 34 - ص 11 چاپ اول ) نصرة الدين ميرزا سالار السلطنه چهارمين فرزند زنده‌ماندهء ناصر الدين شاه كه به قول معير الممالك اخير از طرف مادر نوادهء حسن خان سالار فرزند اللهيار خان